De voeding die we onze kippen dagelijks verstrekken, dient bij jonge dieren voor de groei en de ontwikkeling van het dier en voor volwassen dieren voor de dagelijkse onderhoudsbehoefte en als bouwstof voor eieren.
Onderhoudsvoer in nodig voor de normale levensverrichtingen en regelmatige vernieuwingen van het lichaam.
Voedingsstoffen, die in het kippenrantsoen voorkomen, zijn; water, eiwitten , koolhydraten , vetten , vezels, mineralen, vitaminen en sporenelementen.
Deze voedingsstoffen zitten voldoende en in een goede verhouding in volledige kippenvoeders.
Legkorrels en legmeel zijn volledige voeders, gemengd graan is geen volledig voer.
Legmeel is gemalen voer van verschillende grondstoffen.
Als dit is samengeperst, spreken we over korrels.
Van korrels wordt minder gemorst, maar vaak wel wat meer gegeten.

Drinkwater is voor hoenders erg belangrijk en ze moeten er altijd vrij over kunnen beschikken.
Het moet dagelijks ververst worden.
Bij kippen die een dag geen water kunnen krijgen, zal het leggen vaak snel stoppen.
Volledig legmeel of volledige leg korrel dient te worden verstrekt in doelmatige voerbakken, aangepast aan de grote van de kip.
Het voer kan droog verstrekt worden.

Zelf heb ik goede ervaringen met Garvo kippenvoer.
Tegenwoordig heeft Garvo ook een gemengd volledig kippenvoer in 4kg en 12,5kg verpakking, alfamix kippen genaamd.
Dit voer is goed verkrijgbaar en ideaal voor de liefhebbers met een klein aantal kippen (zie www.garvo.nl/kippen).
Wanneer men meent dat de hoenders er te weinig van eten, kan men eenmaal per dag in de winter een hoeveelheid van dit voer aanmaken met warm water, zodat het een rulle massa is.
De hoenders eten dit graag en het zal de leg kunnen bevorderen.




Drents Hoen
© NHDB

Volwassen hoenders eten per dag van 55 tot 60 gram hoendermeel, loslopende hoenders aanmerkelijk minder.
‘s Avonds tegen het opstok gaan, verstrekt men de hoenders naast legmeel of legkorrel een handvol graan per dier, deze hoeveelheid moet eigenlijk niet groter zijn dan een kwart van de hoeveelheid legmeel of legkorrels die de kippen per dag opnemen.
Naarmate de leg krachtiger is, zal de voederbehoefte groter zijn.
Men kan het graan zowel gemengd als uit een soort bestaande geven.
Zelf heb ik goede ervaringen met 4133 scharrelgraan zonder gerst van Garvo.
Dit voer bevat geen scherpe granen en wordt daardoor makkelijk door de dieren opgenomen, ook door kleine krielen.
In het premium voeder van Garvo in 4kg en 12,5kg verpakking, Alfamix kippen, zit dit graan al vermengd (zie www.garvo.nl/kippen)

gemengd graan is voer om als extraatje bij te voeren.
Gemengd graan kan bestaan uit (gebroken) mais, haver, tarwe, milo en gerst.
Haver en gerst wordt door kippen het minst graag gegeten.
Er bestaan andere bruikbare graansoorten.
Boekweit is daar een voorbeeld van.
Boekweit heeft een grote voedingswaarde door het hoge eiwitgehalte.
Zonnepitten zijn rijk aan eiwit en zeer rijk aan vet, zodat ze in maar met mate in gemengd graan mogen voorkomen.
Voor krielen is de hele maiskorrel te groot, we geven ze altijd gemengd graan met gebroken mais.
Krielen geven we de helft van het kippenrantsoen.



Groningermeeuw
© NHDB

Maagkiezel en Grit Naast volledig voer zoals legmeel of legkorrel en aanvullend voer zoals gemengd graan, komen we in de handel ook nog (schelpen-)grit en (maag-)kiezel tegen voor kippen.
Kiezel en grit zijn verschillende producten.
Ze worden nog wel eens door elkaar gehaald en ook over de noodzakelijkheid ervan wordt veel gediscussieerd.
Maagkiezels zijn de kiezen voor een kip.
Een kip in de natuur pikt scherp gekante steentjes op die in de spiermaag blijven steken om daar het voer te kunnen malen.
Door het malen wordt de oppervlakte van het voer vergroot.
De maagsappen kunnen er daardoor nog beter bij en de gehele spijsvertering gaat beter.
Maagkiezel werkt in samenwerking met de sterke maagwand van spiermaag als een molensteen, als echte kiezen.
Ze verslijten uiteraard ook en zodra ze rond en glad zijn, verlaten ze vanzelf het lichaam langs de natuurlijke weg.
Wanneer er korrels gevoerd worden aan kippen heeft de spiermaag minder te doen dan wanneer er grove stukjes uit meel of granen “gemalen” moeten worden.
Het advies is echter om altijd maagkiezel aan uw kippen beschikbaar te stellen, zeker wanneer de dieren in vast zitten.

Grit is een totaal ander product dan maagkiezel en grit kan de functie van maagkiezel niet vervangen.
Grit is bedoeld voor de kalkvoorziening.
Wanneer het grit in de “zure” spiermaag van een kip komt, wordt het broos en heeft het als “molensteen” totaal geen effect.
De steentjes die vaak tussen het grit zitten (omdat grit nooit voor 100% zuiver is) zouden wel een maalfunctie kunnen vervullen.
Maar door de beperkte aanwezigheid hiervan in grit en de vaak niet scherpe steentjes kunnen we stellen dat het beslist de maagkiezel niet kan vervangen.
Grit is een bron van calcium voor kippen.
Deze calcium is noodzakelijk voor de bouw van de eischaal, maar ook voor de bouw en het onderhoud van bijvoorbeeld botten.
Wanneer u een volledig kippenvoer gebruikt zal een calciumtekort normaal gesproken niet voorkomen.
Wanneer er enkel granen gevoerd zouden worden, is dat natuurlijk een ander verhaal.
Het bij verstrekken van grit naast volledig kippenvoer kan echter beslist geen kwaad.
Kippen zullen er beperkt, maar naar behoefte van opnemen.
Als de dieren er niet naar om kijken is dat een teken dat er voldoende calcium in het voer zit.
Maagkiezel is noodzaak, grit een mogelijkheid. Verstrek deze producten in aparte bakjes.
Geen van beide producten zijn gevoelig voor bederf, maar het is wel zinvol om zowel grit als kiezel dat lange tijd in het hok heeft gestaan eens te wassen met water zodat het opnieuw weer fris verstrekt kan worden.

In Nederland wordt behalve van gemalen steen veel grit gemaakt door het breken van oesterschelpen en van de vele kleine schelpen die op het strand worden gevonden.
Gemalen baksteen wordt ook gebruikt.
Houtskool is een uitmuntend middel tegen spijsverteringsstoornissen, die grotendeels voorkomen kunnen worden als er regelmatig wat houtskool door het grit gemengd wordt.



Twentse Hoen
© NHDB